ÇATLAKLIK KONTROLÜ:

Silindir kapakları çatlak olup olmadığı çeşitli yöntemlerle belirlenir.Bunun için şunlar yapılmalıdır.

1. Silindir kapağını söküldüğünde, kapaktaki karbonlar temizlenmeden göz ile kontrol edilir.Çatlaklık varsa karbon birikintileri arasında kendini bir çizgi gibi gösterir.
2. Gözle görülmeyen çatlaklar karbonlar temizlendikten sonra ;
- Basınçla kontrol. Bu yöntem genellikle kapak ve silindir bloklarında uygulanır.Silindir blok veya kapaktaki delikler kapatılır ve içerisine basınçlı su verilir.Çatlak olan yerden su çıkacağından rahatça bulunur.Fakat yeterli bir yöntem değildir.
- Manyetik flüresan ve ışınla kontrol:Bu yöntemi uygulamak için kapağın temizlenip karanlık bir odaya alınmalıdır.Ortalık karanlık olduğundan ışığı çatlağı yeşil bir çizgi biçiminde gösterecektir.
- Özel boyalar ile kontrol:Bu kontrol için özel boya yada sıvı kullanılır.Çatlağa girebilecek sıvı kullanılır.İlk önce sıvı bir bez ile çatlak diye şüphe edilen yere sürülür.10sn bekledikten sonra bu sıvı basınçlı hava ile temizlenir.Çatlağa giren sıvı gerek renginden gerek çatlaktan dışarı çıkmak isteyeceğinden çatlağın yerini kolayca gösterir.

EĞİKLİK:

Eğiklik ve çarpıklık şeklinde beliren sikindir kapaklarındaki şekil bozukluğudur.

Eğiklik genellikle şu sebeplerden meydana gelir:

1. Yüksek ısı.
2. Yetersiz soğutma.
3. Hatalı sıkma.
4. Değişik iç gerginlilerin oluşmasından meydana gelir.
5. Silindir kapağı ise;
- Yağ içinde su.
- Su içinde yağ.sss
- Kompresyon kaçağı.
- Düzensiz rölanti ve tekleme.
- Kapak contasının yanması.
Bunlarda silindir kapağının şekil değiştirdiğini gösterir.

EĞİKLİK KONTROLÜ

Eğiklik kontrolü için kapak yüzeyi iyice temizlenmeli, gerekiyorsa pürüzler ince bir zımpara ile temizlenip parlatılmalıdır. Kontrolde özel olarak yapılmış kontrol mastarı ile yaprak sentil kullanılır.Bunun için silindir kapağı temas yüzeyi yukarı gelecek şekilde bir iş masasına konulur.Yüzey temiz bir bez ile silinir.Mastar yüzey üzerinde boyuna çaprazlama (köşeleme) gezdirilerek her konumda, sentil yaprakları küçükten büyüğe doğru kapak ile sentil arasına sokulmaya çalışılır.Araya, fazla sıkı olmadan giren sentilin kalınlığı eğiklik miktarını belirtir. Kapaklardaki eğiklik genellikle daha çok orta kısımdadır. Bu kısım dikkatlice incelenmeli ve kontrol edilmelidir.

YİV VE KOROZYON

Uzun süre çalışma ve düzensiz sıkma sonucu, kapak contasında bulunan kıvrımlı kısımlar, kapak ve blok temas yüzeyinde yivler oluşturur.Yivler tırnak ile hissedilecek kadar ise kapak taşlanmalıdır.Aksi halde taşlanmadan takılan kapak, contaya yeterince basamayacağından su ve kompresyon kaçağına ve contanın yanmasına neden olur.

SORULAR

1. Arızaları ve arızalanma nedenleri nelerdir?
2. Bu parça arızalandığında motorun çalışmasını nasıl etkiler?
3. Parçanın kontrolü ve ölçülmesi nasıl yapılır, tablo ve şekil ile gösteriniz.
4. Ölçüm sonucuna göre yenileştirilmesine nasıl karar verilir?
5. Yenileştirme işlemi nasıl yapılır?
6. Parçadan kaldırılacak talaş miktarının hesaplayınız.
7. Bu parçanın yenileştirme işlemi hangi tezgahta yapılır?

CEVAPLAR

1. Silindir kapaklarında çatlaklık, eğrilik, yiv ve korozyon gibi arızalar görülmektedir.
Çatlaklık ,genellikle,kapağın fazla yada dengesiz sıkılmasından, fazla ve düzensiz ısıdan, yetersiz soğutmadan,düzensiz yanmadan, motordaki suyun donmasından, sıcak motora fazla soğuk su konulmasından yada fazla sıcak alanların oluşmasından ileri gelir.
Eğiklik ve çarpıklık şeklinde beliren silindir kapaklarındaki şekil bozukluğu, yüksek ısı , yetersiz soğutma, hatalı sıkma gibi nedenlerle değişik iç gerginliklerin oluşmasından ileri gelir.

2. Yukarıda belirtilen arızalardan herhangi biri oluştuğu zaman ;yağ içinde su ,su içinde yağ, motorda su eksilmesi, kompresyon kaçağı, düzensiz rölanti ve teklemeler görülür.

3 . Silindir kapağında eğiklik kontrolü mastar ve sentil yardımıyla yapılmaktadır.
Silindir kapağında çatlaklık kontrolü çeşitli yöntemlerle yapılmaktadır;
Silindir kapağı söküldüğünde, kapaktaki karbonlar temizlenmeden önce gözle kontrol edilir.
Çatlak varsa, karbon birikintileri arasında ince bir çizgi şeklinde kendini gösterir.
Gözle görülmeyen çatlaklar, karbon kazındıktan pudra yardımıyla bulunur.


4. Ölçüm sonucuna göre eğiklik;0.10mm’den fazla ise silindir kapağı taşlanır. Taşlama kademeleri 0.25mm’dir.
Taşlamada 0.50mm talaş kaldırılırsa yanma odası küçüleceğinden , arızalara engel olmak için kalın yada çift conta kullanılır.

5. Ölçülen değerlere göre düz yüzey taşlama tezgahlarında gerekli talaş payı verilmek suretiyle talaş kaldırılır.
Taşlama kademeleri (0.25-0.50-0.75.....) diye devam etmektedir.
Taşlama sonucunda 0.50mm den sonraki taşlama işlemlerinde daha kalın silindir kapak contası kullanılır.

6. Standart altı yükseklik: Standart yükseklik – Taşlama kademesi
Talaş miktarı: Standart yükseklik - Eğiklik miktarı - Standart altı yükseklik

7. Silindir kapağı düz yüzey taşlama tezgahlarında yenileştirilmektedir.